Uzaktan çalışma yönetmeliği: sözleşme, çalışma süresi ve uzaktan çalışan takibi

Uzaktan çalışma nedir?

Uzaktan çalışma, işçinin işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçlarıyla işyeri dışında yerine getirmesine dayalı ve yazılı olarak kurulan iş ilişkisidir (4857 m.14/4). Tanım 2016’da Kanun’a eklendi; ayrıntıları Uzaktan Çalışma Yönetmeliği düzenler (Resmî Gazete 10.03.2021, sayı 31419).

Yönetmeliğe göre uzaktan çalışan, iş görme ediminin tamamını veya bir kısmını uzaktan yerine getiren işçidir (m.4). Haftanın bir bölümünü evden çalışan kişi de bu tanıma girer; 2026 değişikliği bu düzeni sözleşmede nasıl yazılacağıyla birlikte açıkça düzenledi.

Uzaktan çalışma ayrı bir sözleşme türü değil, iş sözleşmesinin bir çalışma biçimidir: işçi İş Kanunu kapsamındaki bütün haklarını korur. Yıllık izin, hafta tatili, fazla çalışma ücreti ve kıdem, ofiste çalışanla aynı kurallarla hesaplanır.

Uzaktan çalışma sözleşmesinde neler yazmalı?

Uzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmeleri yazılı yapılır (Yönetmelik m.5/1). Sözleşmede bulunması gereken başlıklar Kanun’da (m.14/5) ve Yönetmelik’te aynı sırayla sayılır:

• İşin tanımı, yapılma şekli, süresi ve yeri,
• Ücret ve ücretin ödenmesine ilişkin hususlar,
• İşveren tarafından sağlanan iş araçları, ekipman ve bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler,
• İşverenin işçiyle iletişim kurması,
• Genel ve özel çalışma şartları,
• Korunması gereken verinin tanım ve kapsamı (m.11/2),
• Zorunlu giderlerin tespiti ve karşılanması (m.8),
• Uzaktan çalışmanın yapılacağı zaman aralığı ve süresi; kısmen işyerinde çalışılıyorsa işyerinde ve uzaktan çalışılacak günler ve çalışma saatleri (m.9).

Ekipman, çalışma mekânı ve giderler

İş sözleşmesinde aksi kararlaştırılmamışsa uzaktan çalışanın mal ve hizmet üretimi için gerekli malzeme ve iş araçlarını işveren sağlar; kullanım esasları ile bakım ve onarım koşulları açık ve anlaşılır biçimde bildirilir (m.7/1).

• İş araçları listesi. Araçları işveren sağlıyorsa, teslim tarihindeki bedellerini gösteren liste işçiye yazılı verilir; işçinin imzaladığı nüsha özlük dosyasında saklanır. Liste sözleşmenin içinde ya da sözleşme tarihinde eki olarak yapılmışsa ayrı belge gerekmez (m.7/2).
• Çalışma mekânı. Gerekiyorsa mekâna ilişkin düzenlemeler iş başlamadan tamamlanır; maliyetin nasıl karşılanacağını işçi ve işveren birlikte belirler (m.6).
• Giderler. İşin yerine getirilmesinden kaynaklanan, üretimle doğrudan ilgili zorunlu giderlerin tespiti ve karşılanması sözleşmede belirtilir (m.8). Yönetmelik bir tutar ya da oran belirlemez.

Özlük dosyasında hangi belgelerin tutulduğu için personel özlük dosyası rehberine bakabilirsiniz.

Uzaktan çalışmada çalışma süresi

Uzaktan çalışmanın yapılacağı zaman aralığı ve süresi iş sözleşmesinde belirtilir; taraflar mevzuattaki sınırlara bağlı kalarak çalışma saatlerini değiştirebilir (Yönetmelik m.9/1). Evden çalışmak İş Kanunu’nun süre kurallarını kaldırmaz: haftalık 45 saat, günde 11 saat ve ara dinlenme kuralları uzaktan çalışana da uygulanır.

• Fazla çalışma işverenin yazılı talebi üzerine, işçinin kabulüyle ve mevzuata uygun yapılır (m.9/1). “Akşam da bakıver” biçimindeki sözlü ya da örtük talep bu koşulu karşılamaz.
• İletişim yöntemi ve zaman aralığı işçi ve işveren tarafından birlikte belirlenir (m.10). Sözleşmede yazılı bir iletişim penceresi, mesai dışı mesajlaşmanın sınırını da çizer.
• Belgeleme. İşveren işçilerin çalışma sürelerini uygun araçlarla belgelemek zorundadır (Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.9). İşçinin evde olması bu yükümlülüğü ortadan kaldırmaz.

Haftalık sürenin dağıtılması ve günlük sınır için haftalık çalışma süresi rehberine bakabilirsiniz.

2026 değişikliği: kısmen işyerinde, kısmen uzaktan

25 Eylül 2026 tarihli ve 33381 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan değişiklikle Yönetmelik’in 9. maddesine ikinci fıkra eklendi: iş görme ediminin bir kısmının işyerinde, bir kısmının uzaktan yerine getirilmesi kararlaştırılabilir ve bu durumda işçinin işyerinde ve uzaktan çalışacağı günler ile çalışma saatleri iş sözleşmesinde belirlenir. Değişiklik yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.

Örnek. Salı ve Perşembe ofiste 08.30–18.00, Pazartesi, Çarşamba ve Cuma evden 09.00–18.00 çalışan bir çalışanın sözleşmesi bu günleri ve saatleri yazmalıdır. “Haftada iki gün ofis” gibi günleri belirsiz bırakan bir ifade, değişiklikten sonra eksik bir sözleşmedir; günler değişecekse değişikliğin nasıl yapılacağı da sözleşmede düzenlenmelidir.

Verilerin korunması

İşveren uzaktan çalışanı, işyerine ve yaptığı işe dair verilerin korunması ve paylaşımına ilişkin işletme kuralları ve ilgili mevzuat hakkında bilgilendirir ve gerekli tedbirleri alır; korunması gereken verinin tanım ve kapsamını sözleşmede belirler. Uzaktan çalışan bu kurallara uymak zorundadır (Yönetmelik m.11).

Bu yükümlülük iki yönlüdür ve sık karıştırılır: m.11 şirketin verisini korur (müşteri dosyaları, ticari sırlar). Çalışanın kendi kişisel verisi ise 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu’yla korunur ve işveren onu da güvenle saklamak zorundadır (6698 m.12). Şirket verisini korumak için alınan bir tedbir, çalışanın kişisel verisini ölçüsüz işlemeye gerekçe olmaz.

Uzaktan çalışan takibi: KVKK nerede sınır çizer?

Uzaktan çalışan takibinin sınırını KVKK’nın genel ilkesi çizer: kişisel veriler işlendikleri amaçla bağlantılı, sınırlı ve ölçülü olmalıdır (6698 m.4/2-ç). Mesainin başladığını ve bittiğini kaydetmek bu amaca bağlıdır; çalışanın gün boyu ne yaptığını sürekli izlemek ise çoğu işte bu amacın ötesine geçer.

Son sütun mevzuattaki ilkeden yapılan bir değerlendirmedir; Kişisel Verileri Koruma Kurulu’nun uzaktan çalışmada ekran izlemeye ilişkin bir kararı bu rehber için okunmadı. Biyometrik veri özel nitelikli veridir (6698 m.6/1); mesai takibinde biyometri için ayrı rehberimize bakın.

Hangi yöntem seçilirse seçilsin çalışan, verinin hangi amaçla, hangi yöntemle ve hangi hukuki sebeple toplandığı konusunda önceden bilgilendirilir (6698 m.10). Konum ve biyometri için ayrıntı: KVKK uyumlu takip rehberi ve biyometrik mesai takibi rehberi.

Uzaktan çalışanın mesai kaydı nasıl tutulur?

Uzaktan çalışanın mesai kaydı, ofisteki gibi başlangıç ve bitiş anında tutulur; farkı, kaydın kapıdan değil çalışanın kendi cihazından gelmesidir. Amaç, sözleşmedeki zaman aralığıyla gerçek çalışmayı karşılaştırılabilir kılmak ve fazla çalışmayı onayıyla birlikte belgelemektir.

• Günü açan ve kapatan kayıt. Çalışan işe başlarken ve bitirirken telefonundan ya da bilgisayarından giriş-çıkış yapar. Gün içi kesintisiz izleme gerekmez.
• Uzaktan günü takvimde işaretleyin. Hibrit düzende ofis günleri ve uzaktan günler sözleşmede yazılıdır; kayıt sistemi bunu bilmezse evden yapılan giriş “yerinde değil” görünür ya da uzaktan gün devamsızlık sanılır.
• Fazla çalışmayı talep–onayla bağlayın. Uzaktan çalışmada fazla çalışma işverenin yazılı talebiyle başlar; kayıtta talep, işçinin kabulü ve gerçek süre birlikte durmalıdır.
• Molayı kaydedin. Ara dinlenme çalışma süresinden sayılmaz; evden çalışanda da süreye girmez.
• Ev konumunu saklamayın. Çalışma yeri sözleşmede yazılıyken her girişte ev adresini kaydetmek yeni bir bilgi üretmez; amaç dışı veri birikir.

Bağlantının koptuğu anlar da düşünülmelidir: kayıt cihazda tutulup bağlantı gelince gönderiliyorsa saati cihaz beyan eder ve kaydın çevrimdışı yapıldığı görünür olmalıdır. Sonradan elle düzeltilen her kaydın kim tarafından, ne zaman ve neden düzeltildiği saklanmalıdır; düzeltme izi olmayan bir kayıt, uyuşmazlıkta tek başına zayıf bir delildir.

Örnek. Sözleşmesinde uzaktan günler için 09.00–18.00 aralığı ve bir saat mola yazan çalışan, Çarşamba 09.05’te giriş, 18.40’ta çıkış yaptı. Net çalışma 8 saat 35 dakikadır. Aradaki 40 dakika işverenin yazılı talebiyle yapılmışsa fazla çalışma hesabına girer ve haftalık toplamda değerlendirilir; talep yoksa sürenin ne olduğu yöneticiyle netleştirilmelidir. Kayıt bu konuşmayı mümkün kılan şeydir.

Giriş-çıkış takibimizde personel evden ya da tanımlı çalışma alanı dışından giriş yaparsa kayıt oluşur ama konum dışı olarak işaretlenir; yönetici işaretli kayıtları görür, isterse açıklama ister. Tamamen engelleme de seçilebilir; bu ayarlanabilir bir kuraldır. Konum yalnız mesai açıkken alınır. Fazla mesai talep–onay akışından geçer ve fazla çalışma onayı kayıtlı olmayan personelin fazla mesaisi onaylanamaz. Ayrıntı: giriş-çıkış takibi.

Uzaktan çalışmaya geçiş ve işyerine dönüş

İş ilişkisi doğrudan uzaktan çalışma sözleşmesiyle kurulabilir ya da işyerinde çalışan işçinin sözleşmesi işçi ve işverenin anlaşmasıyla uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülebilir (Yönetmelik m.14/1).

Uzaktan çalışmanın yapılamayacağı işler

Tehlikeli kimyasal ve radyoaktif maddelerle ya da bunların atıklarıyla çalışma ve biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan işlerde uzaktan çalışma yapılamaz (Yönetmelik m.13/1). Kamu kurumlarınca hizmet alımıyla gördürülen işler ile millî güvenlik açısından stratejik birim, proje, tesis ve hizmetlerde uzaktan çalışmanın yapılamayacağı yerleri ilgili kamu kurumu belirler (m.13/2).

Eşit muamele, iş sağlığı ve bildirimler

• Eşit muamele. Uzaktan çalışan, esaslı neden olmadıkça yalnız sözleşmesinin niteliğinden ötürü emsal işçiye göre farklı işleme tabi tutulamaz (4857 m.14/6). Ofiste çalışana verilen yemek, prim ya da eğitimin uzaktan çalışandan esaslı neden olmadan esirgenmesi bu kurala takılır.
• İş sağlığı ve güvenliği. İşveren, işin niteliğini dikkate alarak çalışanı bilgilendirir, gerekli eğitimi verir, sağlık gözetimini sağlar ve sağladığı ekipmanla ilgili güvenlik tedbirlerini alır (Yönetmelik m.12; 4857 m.14/6).
• Bildirimler. İş Kanunu’ndaki bildirimler yazılı ve imza karşılığında ya da işçinin yazılı kabulüyle kayıtlı elektronik posta (KEP) üzerinden yapılır; feshe yol açacak bildirimler her hâlde yazılıdır (4857 m.109). Uzaktan çalışana e-postayla ya da mesajla gönderilen bir fesih bildirimi bu şartı karşılamaz.

Bu rehber bilgi amaçlıdır, hukuki ya da mali müşavirlik tavsiyesi değildir. Toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmeniz daha lehe hükümler içerebilir.