Raporlu günlerde maaş: kim öder, puantaja nasıl yazılır?

Raporlu günlerde maaşı kim öder?

Raporlu günlerin karşılığı kural olarak SGK’nın ödediği geçici iş göremezlik ödeneğidir; işverenin bu günler için ayrıca ücret ödemesi İş Kanunu’nda ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülmez. İş Kanunu, sözleşmenin askıda kaldığı ve çalışanın işine gidemediği süreler için ücret işlemeyeceğini açıkça yazar (m.25/I).

Bu bir alt sınırdır, üst sınır değil. Toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi ya da yerleşik işyeri uygulaması raporlu günlerde ücretin tamamının ya da ödenekle arasındaki farkın işverence ödenmesini öngörebilir. Böyle bir hüküm varsa işveren buna uymak zorundadır.

Geçici iş göremezlik ödeneğinin şartları

Ödenek için ortak şart, Kurumca yetkilendirilen hekim ya da sağlık kurulundan alınmış bir istirahat raporudur. Hastalık ve analıkta ayrıca son bir yılda en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması gerekir; iş kazası ve meslek hastalığında prim günü şartı aranmaz.

Kaynak: 5510 s. Kanun m.18 (analık süresi 22/4/2026 tarihli 7578 s.K. ile 16 haftaya çıkarıldı). Ödenek 4/1-a kapsamındaki (hizmet akdiyle çalışan) sigortalılar içindir.

Ödenek ne kadar? Hesap örneği

Geçici iş göremezlik ödeneği, ayakta tedavide günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavide yarısıdır (5510 m.18). Günlük kazanç, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki on iki aydaki prime esas kazançlar toplamının prim ödeme gün sayısına bölünmesiyle bulunur (m.17).

Önceki on iki ayda 180 günden az kısa vadeli prim bildirilmiş çalışanda, ödeneğe esas günlük kazanç, iş göremezliğin başladığı tarihteki günlük prime esas kazanç alt sınırının iki katını geçemez (m.17). Yeni işe girmiş çalışanın ödeneği bu yüzden beklenenden düşük çıkabilir.

Örnek (varsayımsal kazanç). Günlük kazancı 1.200 TL hesaplanan çalışan, hastalık nedeniyle 5 günlük ayakta tedavi raporu alıyor. Günlük ödenek 1.200 × 2/3 = 800 TL. Hastalıkta ödenek üçüncü günden başladığı için 3 gün × 800 = 2.400 TL ödenek alır; ilk iki gün için SGK ödeme yapmaz. Aynı 5 gün bir iş kazasından kaynaklansaydı ödenek ilk günden başlardı: 5 × 800 = 4.000 TL.

Ödenek, belgelerin Kuruma ulaşmasını izleyen yedi iş günü içinde çalışanın kendisine ya da banka hesabına ödenir; on günü aşan istirahatlerde ödemeler en az on günlük tutar olarak yapılır (Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği m.40/8).

İlk iki gün: işveren ödemek zorunda mı?

İş Kanunu’nda ve 5510 sayılı Kanun’da işverene raporun ilk iki gününün ücretini ödeme yükümlülüğü getiren bir hüküm yoktur. Bu iki gün için ödeme, toplu iş sözleşmesi, iş sözleşmesi ya da işyeri uygulamasıyla doğar. Bu iki kanun dışındaki hükümler (örneğin borçlar hukuku) bu rehberde incelenmedi.

• Sözleşmede hüküm yoksa. İlk iki gün için ne SGK ödenek verir ne de işverenin kanuni ödeme borcu vardır; uygulamada bu günler ücretten düşülür ve eksik gün olarak bildirilir.
• Sözleşme ödeme öngörüyorsa. İşveren ilk iki günü, bazen de ödenekle ücret arasındaki farkı öder. Bu ödemeler prime tabidir ve ödenen günler prim ödeme gün sayısına eklenir (SSİY m.100/4).
• Tutarlılık. Hangi kural seçilirse seçilsin bütün çalışanlara aynı uygulanmalı ve yazılı olmalıdır; yoksa yerleşik uygulamanın kapsamı tartışma konusu olur.

İstirahat raporu puantaja nasıl işlenir?

İstirahat raporu puantajda devamsızlık ya da ücretsiz izin olarak değil, ayrı bir “raporlu” koduyla, raporun başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki her gün için işaretlenir. Hastalık, iş kazası ve analık ayrı tutulur, çünkü ödeneğin başladığı gün ve ücret sonucu farklıdır.

Örnek. Nisan ayında (30 gün) 4 günlük hastalık raporu alan ve bu günler için işverenden ücret almayan çalışanın prim ödeme gün sayısı, ücret aldığı günlere göre hesaplanır: 30 − 4 = 26 gün. İşveren sözleşme gereği ilk iki günün ücretini ödüyorsa ödenen günler prim gününe eklenir: 28 gün.

İşveren, raporlu dönemde çalışanın işyerinde çalışıp çalışmadığını, istirahatin sona erdiği aya ait aylık prim ve hizmet belgesinin verileceği süre içinde elektronik ortamda SGK’ya bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmaz ya da geç yapılırsa idari para cezası uygulanır (SSİY m.40/9). Puantajdaki raporlu gün kaydı bu bildirimin dayanağıdır.

Rapor geldiğinde beş adım

Çalışan rapor aldığında işverenin yapacağı iş beş adımda biter: raporu almak, puantaja işlemek, ilk iki günün kuralını uygulamak, SGK’ya çalışmadığına dair bildirimi yapmak ve belgeyi saklamak. Sıra önemlidir; puantaj kaydı olmadan bildirim de ücret hesabı da tahmine kalır.

• 1. Raporu alın. Raporun türünü (hastalık, iş kazası, analık), başlangıç ve bitiş tarihini ve ayakta ya da yatarak tedavi olduğunu not edin.
• 2. Puantaja işleyin. Raporun kapsadığı her gün “raporlu” olarak işaretlenir; hafta tatili ve genel tatil günleri de raporun içindeyse aynı kodla gösterilir.
• 3. İlk iki gün kuralını uygulayın. Hastalık raporunda sözleşmeniz ilk iki günün ödenmesini öngörüyor mu, bakın; öngörüyorsa bu günler ücretli ve prim günlü olur.
• 4. Bildirimi yapın. Çalışanın raporlu dönemde çalışmadığını, istirahatin bittiği aya ait prim belgesinin verileceği süre içinde elektronik ortamda bildirin (SSİY m.40/9).
• 5. Belgeyi saklayın. Rapor eksik gün belgesidir; Kuruma verilmez ama Kurum isterse on beş gün içinde gösterilmelidir (SSİY m.102/13).

Sık yapılan puantaj hataları

Raporlu günle ilgili uyuşmazlıkların çoğu kanun bilgisinden değil kayıt hatasından çıkar. En sık görülenler şunlardır:

• Raporlu günü devamsızlık olarak işaretlemek; rapor haklı bir sebeptir ve devamsızlık sayılmaz.
• İş kazası raporunda da “ilk iki gün ödenmez” kuralını uygulamak; bu kural yalnız hastalık içindir.
• Raporun Cumartesi ve Pazar günlerini puantajda “hafta tatili” olarak bırakıp raporlu gün sayısını eksik göstermek.
• Sözleşme gereği ödenen fark ücretini prime tabi tutmamak (SSİY m.100/4).
• Raporlu günleri yıllık izin bakiyesinden düşmek (m.56).

Mahsup: SGK ödeneği ve maaş nasıl birleşir?

Mahsup iki anlamda kullanılır. Kanundaki mahsupta işveren ödeneği SGK adına çalışana öder ve tutarı SGK’ya olan prim borcundan düşer; sözleşmeye dayalı mahsupta ise işveren tam ücret öder ve SGK’nın çalışana ödediği ödeneği bu ücretten düşer.

• Kanuni mahsuplaşma. Geçici iş göremezlik ödenekleri, toplu iş sözleşmesi yapılan işyerleri ile kamu idarelerinin işverenleri tarafından Kurum adına çalışana ödenip Kurumla mahsuplaşılabilir (5510 m.18). Mahsuplaşma talebinde bulunan işyerlerinde bu, Kurumla yapılan bir protokolle olur ve ödenek işverenin prim borcuna mahsup edilir (SSİY m.40/7).
• Sözleşmeye dayalı fark ödemesi. Sözleşme raporlu günlerde tam ücret öngörüyorsa işveren yalnız ödenekle ücret arasındaki farkı öder ya da tam ücret ödeyip ödeneği geri ister. Hangi yolun izleneceği sözleşmede yazılı olmalıdır; aksi hâlde çalışan iki kez ödeme almış ya da hiç fark almamış olabilir.
• Prim. Ödenek alan çalışana işverenin ödediği fark ya da tam ücret prime tabidir (SSİY m.100/4).

Uzun süren raporda iş sözleşmesi ne olur?

Hastalık ya da kaza nedeniyle uzun süre işe gelemeyen çalışanın sözleşmesi kendiliğinden sona ermez. İşverenin bildirimsiz fesih hakkı, çalışanın kıdemine göre bildirim süresinin altı hafta aşılmasından sonra doğar (m.25/I). Doğum ve gebelikte bu süre analık izninin bitiminde başlar.

Kaynak: 4857 m.17 ve m.25/I. Bildirim süreleri asgaridir, sözleşmeyle artırılabilir; artırılmışsa altı hafta artırılmış süreye eklenir.

Çalışanın kendi kastından ya da düzensiz yaşayışından doğan hastalıkta kural farklıdır: devamsızlık ardı ardına üç iş gününü ya da bir ayda beş iş gününü aşarsa bildirimsiz fesih hakkı doğar (m.25/I-a). Raporlu gün devamsızlık değildir; bu ayrımı devamsızlık tutanağı rehberinde de anlattık.

Raporlu gün yıllık izni ve hafta tatilini nasıl etkiler?

Raporlu günler yıllık izinden düşülemez ve belirli bir sınıra kadar yıllık izin hakkının hesabında çalışılmış sayılır. Hekim raporuyla verilen hastalık izni, hafta tatili ücretine hak kazanmada da çalışılmış gün gibi hesaba katılır.

• Yıllık izin hesabı. Kaza ya da hastalıktan ötürü işe gidilemeyen günler çalışılmış sayılır; ancak m.25/I-b’deki süreden (bildirim süresi + altı hafta) fazlası sayılmaz (m.55/a).
• Mahsup yasağı. Dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne mahsup edilemez (m.56).
• Hafta tatili. Bir haftalık süre içinde kalmak üzere hekim raporuyla verilen hastalık ve dinlenme izinleri çalışılmış gün sayılır (m.46).

Sağlık raporu sağlık verisi içerir ve özel nitelikli kişisel veridir; erişimi yalnız izni onaylayan ve bordroyu hazırlayan kişilerle sınırlı tutulmalıdır. Ayrıntı: KVKK uyumlu personel takibi.

Personel takip sistemimizde hastalık izni ayrı bir izin türüdür ve rapor belge olarak eklenir; sağlık raporu gibi belgeler şifreli saklanır, yalnız izin sahibi ve onaylayan görür, her görüntüleme kayıtlıdır. Onaylanan izin puantaja kendiliğinden işlenir; izinli ve raporlu günler puantajda ayrı ayrı hesaplanır. Ödenek ve ücret hesabını mali müşaviriniz kendi programında yapar. Ayrıntı: puantaj programı.

Bu rehber bilgi amaçlıdır, hukuki ya da mali müşavirlik tavsiyesi değildir. Toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmeniz daha lehe hükümler içerebilir.