Çalışma süresi hesaplama: haftalık mesai saati, mola ve fazla çalışma

Mesai saati hesaplama: çalışma süresi nasıl bulunur?

Çalışma süresi, işçinin işte geçirdiği brüt süreden ara dinlenmelerin düşülmesiyle bulunur: ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz (m.68). 08:30–18:30 arasında çalışan ve 1 saat mola kullanan birinin brüt süresi 10 saat, net çalışma süresi 9 saattir. Haftalık toplam, günlük net sürelerin toplamıdır.

Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok 45 saattir ve aksi kararlaştırılmamışsa haftanın çalışılan günlerine eşit bölünür (m.63). Haftada altı gün çalışılan işyerinde bu günde 7,5 saat, beş gün çalışılan işyerinde 9 saat eder.

Ara dinlenme: kaç dakika mola gerekir?

Kanun molanın en az süresini günlük çalışmanın uzunluğuna bağlar (m.68). Araç, girdiğiniz molayı net süreye göre bu tabloyla karşılaştırır ve eksikse uyarır. Mola alanını boş bırakırsanız tablodaki en az süre varsayılır.

Kaynak: 4857 m.68. Süreler en azdır ve kural olarak aralıksız verilir; iklim, mevsim, yöre gelenekleri ve işin niteliği göz önünde tutularak sözleşmeyle bölünebilir.

Günlük 11 saat ve gece 7,5 saat sınırı

Günlük çalışma süresi her ne şekilde olursa olsun 11 saati aşamaz (İş Kanununa İlişkin Çalışma Süreleri Yönetmeliği m.4; denkleştirmede de günde 11 saat sınırı, 4857 m.63). Araç net süresi 11 saati geçen günü işaretler; fazla çalışma onayı bu sınırı kaldırmaz.

Çalışma hayatında gece, en geç 20:00’de başlayıp en erken 06:00’ya kadar süren ve en fazla 11 saat süren dönemdir; işçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez (m.69). Turizm, özel güvenlik, sağlık hizmeti ve petrol arama-sondaj işlerinde işçinin yazılı onayıyla aşılabilir. Çalışma süresinin yarısından çoğu gece dönemine düşen vardiya gece postası sayılır (Postalar Hâlinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik m.7) ve gece çalışmasında fazla çalışma yaptırılamaz.

Mola, vardiyanın gece ve gündüz kısmına süreleri oranında dağıtılarak düşülür (ürünümüzün hesabıyla aynı varsayım).

Fazla çalışma kaç saat? Haftalık bantlar

Haftalık toplam üç banda ayrılır (m.41): sözleşmedeki süreye kadar normal çalışma; sözleşmesi 45 saatin altında olanda sözleşmeyi aşan ve 45 saate kadar olan kısım fazla sürelerle çalışma (%25 zamlı); 45 saati aşan kısım fazla çalışma (%50 zamlı). Ücret tutarını hesaplamak için fazla mesai ücreti hesaplama aracını kullanın.

Örnek. Pazartesi–Cuma 08:30–18:30 (1 saat mola) her gün 9 saat, haftada 45 saat eder. Aynı kişi Cumartesi 09:00–13:00 (15 dk mola) çalışırsa 3 saat 45 dakika eklenir: toplam 48 saat 45 dakika, bunun 3 saat 45 dakikası fazla çalışmadır. Saat ücreti 100 ₺ ise karşılığı 3,75 × 150 = 562,50 ₺.

Denkleştirme uygulanıyorsa

Tarafların anlaşmasıyla haftalık süre günlere farklı dağıtılabilir; bu hâlde iki aylık süre içinde haftalık ortalama 45 saati aşmamak koşuluyla bazı haftalarda 45 saati aşan çalışma fazla çalışma sayılmaz (m.63). Araç tek haftayı ölçer; denkleştirme uygulanan işyerinde sonucu dönem ortalamasıyla birlikte okuyun. Ayrıntı: denkleştirme nedir.

Puantajda doğru kayıt

Elle tutulan çizelgede en sık hata, molanın düşülmemesi ve gece yarısını geçen vardiyanın yanlış güne yazılmasıdır. Personel takip sistemimizde giriş-çıkış kaydından net süre, eksik mola, 11 saat ve gece 7,5 saat uyarısı ve haftalık fazla çalışma bantları aynı kurallarla her gün kendiliğinden hesaplanır. Ayrıntı: puantaj programı · puantaj nedir.

Araçlar bilgi amaçlıdır, hukuki ya da mali müşavirlik tavsiyesi değildir. Toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmeniz daha lehe hükümler içerebilir.