Kısmi süreli çalışma: yarı zamanlı çalışanın hakları ve puantajı

Kısmi süreli sözleşme nedir?

İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmi süreli iş sözleşmesidir (m.13). Emsal işçi, işyerinde aynı ya da benzer işte tam süreli çalışan işçidir; yoksa o işkolunda benzer işi tam süreli yapan işçi esas alınır.

“Önemli ölçüde az”ın sınırı Kısmi Süreli İş Sözleşmeleri ile ilgili yönetmelikte, emsal işçinin çalışma süresinin üçte ikisine kadar olarak belirlenmiştir. 45 saatlik emsal için bu 30 saattir.

Haklar: ayrımcılık yasağı ve orantılı ücret

• Farklı işlem yasağı. Kısmi süreli işçi, ayrımı haklı kılan bir neden olmadıkça, salt sözleşmesi kısmi süreli olduğu için tam süreli emsaline göre farklı işleme tabi tutulamaz (m.13, m.5).
• Orantılı ödeme. Ücret ve paraya ilişkin bölünebilir menfaatler (ör. ikramiye), tam süreli emsale göre çalıştığı süreye orantılı ödenir (m.13).
• Geçiş talepleri. Uygun açık yer bulunduğunda kısmi süreliden tam süreliye ya da tersine geçiş istekleri işverence dikkate alınır ve boş yerler zamanında duyurulur (m.13).

Yarı zamanlı çalışanın puantajı

Puantajda kısmi süreli çalışan için iki bilgi şarttır: sözleşmeli haftalık süre ve haftanın hangi günleri çalışıldığı. Bu iki bilgi olmadan ne fazla mesai ne eksik çalışma doğru hesaplanır.

Kaynak: 4857 m.41. Fazla sürelerle çalışma yıllık 270 saatlik fazla çalışma sınırına sayılmaz.

Örnek. Sözleşmesi haftada 25 saat, saat ücreti 100 TL olan çalışan bir hafta 31 saat çalıştı. 25 saati aşan 6 saat fazla sürelerle çalışmadır: 6 × 125 = 750 TL. Çalışan isterse bunun yerine her saat için 1 saat 15 dakika, toplam 7 saat 30 dakika serbest zaman kullanabilir.

Sözleşmeli süre kayıtlı değilse

Sözleşmeli süre puantaj sisteminde boş bırakılırsa sistem genellikle 45 saati varsayar. Bu varsayımla kısmi süreli çalışanın 25–45 arası saatleri hiç zamlı görünmez: işçi aleyhine, sessiz bir eksik ödemedir. Yeni çalışan eklenirken bu alan doldurulmalıdır.

SGK prim günü

Kısmi süreli çalışanın SGK’ya bildirilen prim gün sayısı, SGK uygulamasında ay içindeki toplam çalışma saatinin 7,5’e bölünmesiyle bulunur ve eksik gün “kısmi istihdam” gerekçesiyle bildirilir. Bildirimin ayrıntısı mali müşavirinizin işidir; puantajın görevi toplam saati doğru vermektir.

Personel takip sistemimizde yeni personel ekranından sözleşmeli haftalık süresiz eklenemez; fazla mesai %25 ve %50 bantlarına bu süreyle ayrılır ve süresi kayıtlı olmayan çalışanlar yönetici panosunda sayılır. Ayrıntı: puantaj programı.

Bu rehber bilgi amaçlıdır, hukuki ya da mali müşavirlik tavsiyesi değildir. Toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmeniz daha lehe hükümler içerebilir.