Rehber
Geç kalma kesintisi: ücretten ne kesilebilir, ne kesilemez?
Güncelleme:
İşe geç kalan çalışanın ücretinden iki farklı şey kesilebilir ve kuralları ayrıdır: çalışılmayan sürenin karşılığı ve ücret kesme cezası. İkisini karıştırmak, meşru bir kesintiyi kanuna aykırı hâle getirir.
Çalışılmayan sürenin karşılığı
Ücret, yapılan işin karşılığıdır. Geç kalınan sürede iş görülmediği için o sürenin ücreti uygulamada ödenmeyebilir; bu bir ceza değil, çalışılmayan zamanın karşılığının ödenmemesidir. Ölçü dakikadır: 45 dakika geç kalan çalışanın kesintisi 45 dakikanın ücretini aşamaz.
Örnek. Saat ücreti 100 TL olan çalışan bir ayda toplam 90 dakika geç kaldı. Çalışılmayan sürenin karşılığı 1,5 × 100 = 150 TL’dir. Bu tutardan fazlasını kesmek artık ceza niteliğindedir ve aşağıdaki kurallara tabidir.
Ücret kesme cezası: m.38
| Kural | Ne diyor |
|---|---|
| Dayanak | Yalnız toplu iş sözleşmesinde ya da iş sözleşmesinde gösterilmiş sebeplerle verilebilir |
| Bildirim | Kesinti, sebebiyle birlikte işçiye derhal bildirilir |
| Üst sınır | Bir ayda iki gündelikten fazla olamaz |
| Paranın gideceği yer | Bir ay içinde Bakanlığın belirlediği hesaba yatırılır; işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılır |
Kaynak: 4857 s. İş Kanunu m.38. Kesilen para işverende kalmaz.
Aylık brüt ücreti 30.000 TL olan çalışanın günlük ücreti uygulamada 1.000 TL’dir; bir ayda kesilebilecek ceza en çok 2.000 TL’dir. Sözleşmede geç kalma ceza sebebi olarak yazılı değilse ceza kesilemez; yalnız çalışılmayan sürenin karşılığı ödenmeyebilir.
Tolerans: kaç dakika geç kalma sayılmaz?
Kanunda geç kalma toleransı yoktur; işyerinin kuralıdır. Uygulamada kapıdaki yoğunluk ve kayıt cihazının gecikmesi için birkaç dakikalık tolerans tanınır. Toleransın yazılı olması ve herkese aynı uygulanması, keyfî görünen kesintilerin önüne geçer.
Tekrarlayan geç kalma ve fesih
Geç kalma kendi başına m.25’teki derhal fesih sebeplerinden biri değildir; m.25/II-g bütün gün devamsızlığı düzenler. Sık tekrarlanan geç kalma, uyarıya rağmen sürüyorsa geçerli fesih değerlendirmesine konu olabilir; bunun için her geç kalmanın kaydı ve çalışana yapılan yazılı uyarılar önemlidir.
Kayıt ve itiraz
- Geç kalma kaydı giriş saatinden gelmeli, elle tahminden değil.
- Çalışan kendi kaydını görebilmeli; hatalı kayda itiraz yolu olmalı.
- Kayıt düzeltilirse kimin, ne zaman, neden düzelttiği saklanmalı.
- Kesinti bordroya geçmeden önce puantajda onaylanmalı.
PDKS programımızda şirketin tanımladığı toleransı aşan giriş “geç girdi” olarak işaretlenir ve tekrarlayan geç kalmada yöneticiyle birlikte çalışanın kendisine de uyarı gider. Sistem ücret kesintisi ya da ceza hesaplamaz; puantaja geç kalma süresini verir. Ayrıntı: PDKS programı.
Bu rehber bilgi amaçlıdır, hukuki ya da mali müşavirlik tavsiyesi değildir. Toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmeniz daha lehe hükümler içerebilir.
Geç kalma kesintisi hakkında sık sorulanlar
Geç kalan çalışanın maaşından kesinti yapılabilir mi?
Geç kalınan sürede çalışılmadığı için o sürenin ücreti uygulamada ödenmeyebilir; bu ceza sayılmaz. Bunun ötesinde bir kesinti ancak sözleşmede gösterilmiş sebeplerle ücret kesme cezası olarak yapılabilir ve m.38’deki sınırlara tabidir.
Ücret kesme cezası en fazla ne kadar olabilir?
Ücret kesme cezası bir ayda iki gündelikten fazla olamaz (m.38). Kesinti işçiye sebebiyle birlikte derhal bildirilir ve kesilen para bir ay içinde Bakanlığın belirlediği hesaba yatırılır; işverende kalmaz.
Geç kalma toleransı kanunda var mı?
Hayır. Kanunda geç kalma toleransı düzenlenmez; işyerinin kuralıdır. Uygulamada kapı yoğunluğu ve kayıt gecikmesi için birkaç dakikalık tolerans tanınır. Toleransın yazılı olması ve herkese eşit uygulanması önerilir.
Sürekli geç kalan çalışan işten çıkarılabilir mi?
Geç kalma tek başına derhal fesih sebebi olarak sayılmaz; m.25/II-g tam gün devamsızlığı düzenler. Uyarılara rağmen süren geç kalma geçerli fesih değerlendirmesine konu olabilir. Bunun için kayıtların ve yazılı uyarıların saklanması gerekir.
Devamı
Bununla birlikte bakılan sayfalar
Devamsızlık tutanağı
Devamsızlık tutanağı nasıl tutulur: m.25/II-g’deki iki gün, iki tatil sonrası ve üç gün eşikleri, mazeret, altı iş günlük süre, tutanakta bulunması gerekenler.
İnceleSaatlik ücret hesaplama
Saatlik ücret hesaplama: aylık ücretin 225’e bölünmesi, günlük ücret, kısmi süreli çalışanda bölen, fazla mesai ve genel tatil için örnek hesap ve yuvarlama.
İncelePDKS programı
Terminal ve parmak izi olmadan devam kontrolü
İnceleGeç kalmayı tartışmasız kaydedin
Tolerans bir kez tanımlanır; giriş saati kayıttan gelir, çalışan kendi kaydını görür.
Canlı demoyu gezin (yeni sekmede açılır)Hesap açmadan; örnek bir şirketin ekranları, yalnız okunur.