Telafi çalışması: çalışılmayan süre nasıl ve ne zaman telafi edilir?

Telafi çalışması nedir?

Belirli sebeplerle çalışılmayan süreler için işverenin sonradan yaptırdığı çalışmadır (m.64). Telafi çalışması fazla çalışma ya da fazla sürelerle çalışma sayılmaz; zamlı ücret doğurmaz ve yıllık 270 saatlik fazla çalışma sınırını tüketmez.

Hangi durumlarda yaptırılabilir?

• Zorunlu nedenlerle işin durması.
• Ulusal bayram ve genel tatillerden önce ya da sonra işyerinin tatil edilmesi (ör. köprü günler).
• Benzer nedenlerle işyerinde normal çalışma sürelerinin önemli ölçüde altında çalışılması ya da işyerinin tamamen tatil edilmesi.
• İşçinin talebiyle kendisine izin verilmesi.

Liste kanunda sayılı olduğu için her eksik çalışma telafi edilemez. Örneğin işverenin sipariş azlığı nedeniyle tek taraflı verdiği boşluk, “zorunlu neden” değilse dikkatle değerlendirilmelidir.

Süre: dört ay

İşveren çalışılmayan süreler için dört ay içinde telafi çalışması yaptırabilir; Cumhurbaşkanı bu süreyi iki katına kadar artırmaya yetkilidir (m.64). Süre 2020’de 7226 sayılı Kanun’la iki aydan dört aya çıkarıldı; eski kaynaklarda “iki ay” yazması bu yüzdendir.

Günlük sınır ve tatil yasağı

Kaynak: 4857 s. İş Kanunu m.64 ve m.63.

Örnek. Bayram öncesi bir köprü günde işyeri kapatıldı; 7,5 saatlik bir iş günü çalışılmadı. Telafi en çok günde 3 saat yaptırılabildiği için bu süre en az üç günde (3 + 3 + 1,5 saat) ve dört ay içinde, hafta tatili ya da genel tatil olmayan günlerde telafi edilir. Telafi edilen günlerde günlük çalışma 11 saati geçmemelidir.

Puantajda telafi nasıl tutulur?

Telafi saatleri fazla mesai sütununa yazılırsa hem gereksiz zam ödenir hem 270 saatlik sayaç yanlış dolar; hiç yazılmazsa haftalık toplam 45’i aşmış görünür. Doğrusu, telafi edilen boşluğu ve telafi saatlerini aynı kayıtta eşleştirip ayrı bir kalem olarak tutmaktır.

Bu rehber bilgi amaçlıdır, hukuki ya da mali müşavirlik tavsiyesi değildir. Toplu iş sözleşmesi ve iş sözleşmeniz daha lehe hükümler içerebilir.